مصطفى النوراني الاردبيلي
133
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
تركيبات شيميايى : گلوكوزيد و يك ماده تلخ دارد و در برگهاى آن علاوه بر تانن دو هتروزيد يافت مىشود . يكى از آنها پاپونين است با اثر هموليتيك و دومى يك گرد بى شكلى مىباشد . خواص - كاربرد : برگها بهعنوان مدر و نرم كننده و ميوههاى آن بهعنوان مسهل و قىآور و مدر مورد استفاده قرار مىگيرد . برگهاى شرّابه در برخى نقاط به جاى چاى دم مىشود و بهعنوان مسهل خورده مىشود . « 1 » شرويت مشخصات : در كتب طب سنتى با نام ذُرق ، نفله و حندقوق بستانى آمده است . در بعضى مناطق ايران شبدر معطر و در مازندران شرويت گفته مىشود . توضيح : در كتب قديم فارسى لغت مُذرق به معناى كسى كه ذرق مخلوط با سرمه را براى اكتحال چشم مصرف مىنمايد ، آورده شده است . گياهى است دو ساله و چند ساله به ارتفاع تا 80 سانتىمتر كه در مراتع به سبب بلندى در بين ساير گياهان از دور با گلهاى زرد مشخص است . برگهاى آن مركب از 3 برگچه كه هر برگچه كوچك ، بيضى ، دندانهدار و نوك تيز است و مركز سه برگچه با دمبرگى به ساقه وصل مىشود ، گلهاى آن زرد و بسيار معطر مىباشد . تركيبات شيميايى : داراى 9 / 0 درصد ماده كومارين است و در حدود 2 / 0 درصد نيز هايدروكومارين دارد و بهعلاوه مواد فلاوون نيز در آن يافت مىشود . از گلهاى خشك آن در حدود 12 / 0
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 5 ، ص 258 .